IEC 61032 Erişim ve Nesne Test Probları — Hangi Prob Neyi Doğrular.

IEC 61032, yani muhafazalarla sağlanan korumanın doğrulanmasında kullanılan deney problarına ait standart, alışılmışın dışında bir metindir: içinde tek bir ürün için bile koruma şartı bulamazsınız. Standardın konusu donanımın kendisidir. Mafsallı test parmakları, rijit pimler ve teller, çapı sabitlenmiş küreler — bir laboratuvarın muhafazaya bastırarak parmağın, aletin, telin ya da daha iri bir nesnenin içerideki tehlikeli kısımlara ulaşıp ulaşamadığını yokladığı fiziksel problar. Şartların kendisi başka yerdedir: başta IP kodunu tanımlayan IEC 60529, sonra ev aletleri, aydınlatma armatürleri, bilişim ekipmanı gibi ürün gruplarının güvenlik standartları. Muhafazanın hangi koruma derecesini sağlaması gerektiğini o belgeler söyler; IEC 61032 ise bu korumayı doğrulamakta kullanılacak kalibre edilmiş nesneleri tarif eder. Aşağıdaki metin tasarım ve kalite mühendisleri için yol gösterici bir yazıdır, deney laboratuvarı el kitabı değil.

IEC 60529 ile iş bölümü

İki standart birbirini tamamlar ve hemen her zaman birlikte kullanılır. Koruma derecelerini (bilinen adıyla IP sınıfını) IEC 60529 belirler; IEC 61032 ise bu dereceleri elle tutulur bir geçti/kaldı deneyine çeviren probları tarif eder. IP kodunun bir inceliğini baştan netleştirmekte yarar var, çünkü probların neden iki aileye ayrıldığını bu açıklar: birinci karakteristik rakam aynı anda iki şey söyler. Hem katı yabancı cisimlerin girişine karşı korumayı, hem de kişilerin tehlikeli kısımlara erişimine karşı korumayı (IP1X'te el sırtı, IP2X'te parmak, IP3X'te alet, IP4X'te tel).

IEC 61032 bunu iki prob ailesiyle karşılar. Büyük küreden ince tele kadar kademelenen nesne probları, muhafazanın içine fiziksel olarak neyin girebildiğine bakar. Erişim probları ise içerideki tehlikeli kısma neyin ulaşabildiğini sınar; ailede el sırtını temsil eden bir küre, mafsallı bir test parmağı, aleti ve teli temsil eden rijit problar vardır. Aynı erişim probları IEC 60529'un ek harfleri IPXXA–IPXXD için de kullanılır; bu harfler, kişi korumasının birinci rakamın ima ettiğinden daha yüksek olduğu muhafazalara ayrılmıştır. Her prob bir vücut bölümünü ya da nesneyi temsil eder, tanımlı bir kuvvetle uygulanır ve deney gerektiriyorsa tehlikeli kısımla temasın gerçekten kurulup kurulmadığını gösteren bir sinyal devresine bağlanır.

Problara neden ayrı bir standart ayrılmış? Tekrarlanabilirlik için. Geometriyi, boyutları, malzemeyi ve uygulama kuvvetini sabitleyerek IEC 61032, bir laboratuvardaki erişim deneyinin başka laboratuvardakiyle aynı anlama gelmesini ve farklı imalatçıların problarının birbirinin yerine kullanılabilmesini sağlar. Belgenin bütün amacı budur. Kapsam dışında kalanı da not edelim: su. Prob standardı yalnızca erişim ve katı cisimlerle ilgilenir; IP kodunun su tarafı bambaşka düzeneklerle denenir.

Hangi prob neyi doğrular

Problar, taklit ettikleri şeye göre kendiliğinden gruplanır. Aşağıdaki notlar yön göstermek içindir; kesin ölçüler, toleranslar ve prosedürler standardın kendi metnindedir.

Prob A — 50 mm küre

50 mm çapında rijit çelik bir küre; el sırtını temsil eder. IEC 60529 kapsamında IP1X'in erişim tarafını doğrulamanın zorunlu ekipmanıdır: erişilebilir her açıklığa, makul olarak denenebilecek her yönden 50 N kuvvetle uygulanır. Geometrisi, toleransları ve uygulama prosedürü IEC 61032'de sabittir; otomotivin IP standardı ISO 20653 de aynı prob setine atıf yapar. Beyaz eşya muhafazasında kullanılan küreyle araç komponentinde kullanılan küre aynı parçadır. IEC 60598, IEC 60335 veya IEC 60884 ile çalışan laboratuvarlar bu probu sürekli kullanır ve prob normalde kalibrasyon sertifikasıyla teslim edilir; çünkü düşürülmüş ya da aşınmış bir küre, artık standardın tarif ettiği prob değildir.

Prob B — mafsallı test parmağı

Setin en tanınan üyesi. Biçimi ve boyutları IEC 61032'nin 6.1.2.b maddesinde, Şekil 2'de tanımlanan mafsallı bir test parmağıdır; IEC 60529 ile birlikte IP2X erişimini doğrular. Sorduğu soru basittir: parmak içeri uzanabiliyor mu? Mafsallar standartlaştırılmıştır, prob standardın belirttiği kuvvetle uygulanır. Eski deney raporlarını okurken işe yarayacak bir ayrıntı: aynı parmak başka belgelerde başka şekil numaralarıyla geçer; EN/IEC 60950-1'de Şekil 2a, UL 1278'de Şekil 8.4 olarak. Üç farklı atıf tek bir fiziksel nesneye çıkabilir.

Rijit pim ve teller: Prob C, D, 31 ve 32

Prob C, 35 mm'lik durdurma küresinin arkasında, 10 mm × 100 mm sapa monteli, 2,5 mm çapında ve 100 mm boyunda bir pimdir. Prob D boyutsal olarak aynıdır; tek fark pimin yerini 1,0 mm'lik telin almasıdır. İkili birlikte IP3X ve IP4X seviyelerindeki erişimi doğrular: alet boyutunda bir pim ya da ince bir tel muhafazanın içine ulaşabiliyor mu?

Katalog tam burada karışır, çünkü IEC 61032 ayrıca Prob 31'i (2,5 mm, madde 6.1.1.4) ve Prob 32'yi (1,0 mm, madde 6.1.1.3) tanımlar — aynı çaplar, ayrı tanımlar, farklı belgelerden atıflar. Prob 31 UL 61010-1 işlerinde karşımıza çıkar; Prob 32 ise EN 60529'un IP4X seviyesindeki küçük cisim girişi kontrollerinde. Deney planının hangisine ihtiyaç duyduğunu çap değil, ürün standardının çağırdığı madde belirler.

Alet erişimi: Prob 12 ve 13

Bu ikili, gerilim altındaki kısımlara aletle ulaşılıp ulaşılamadığını sınar; klasik örnek tornavidadır. Prob 12, 4 mm çapında ve 50 mm boyunda bir pimdir; Prob 13 daha kısadır: 15 mm, 4 mm'lik gövde üzerinde 3 mm'lik uçla. Her ikisine de IEC 60065, IEC 60335-1 ve IEC 60950 atıf yapar ve her ikisi de el yordamıyla değil, standardın yazdığı kuvvetle uygulanır.

Prob 11 — kuvveti ayarlanabilir parmak

Prob 11 de insan parmağını taklit eder: 80 mm boyunda, 12 mm çapında, paslanmaz çelikten, istenirse krom kaplamalı. Onu ayıran özellik kuvvetin kontrollü uygulanmasıdır; bastırma kuvveti 10 N ile 75 N arasında ayarlanır, değer yürütülen deney şartnamesinden alınır. Üzerinde 50 mm'lik çift poliamid disk ve temas gösterge devresi için 4 mm'lik bağlantı soketi bulunur. Doğal mecrası ev aletleri dünyasıdır (EN 60335-1 ve TS EN 60335-2-36, -2-38, -2-12 gibi bölüm standartları); bariyerlerin gerilim altındaki kısımlara erişimi gerçekten engelleyip engellemediğini orada doğrular.

Çocuk erişimi: Prob 18 ve 19

İki prob özellikle çocuklara ayrılmıştır. Prob 19, 36 aydan küçük çocukların erişimini temsil eder; Prob 18 ise 36 ay ile 14 yaş arasını kapsar. IEC 61032'nin çocuk koruması deney koşullarını içeren 6.2.2.f ve 6.2.2.g maddeleri üzerinden çağrılırlar; deney planlarında EN 60529 ve IEC 60335-1'in yanında görünürler.

Prob 41 ve 43

Setin iri üyeleri. IEC 61032'nin Şekil 16 ve 17'sinde çizilmişlerdir; erişim deneyine ait prob tiplerini ve koşulları toplayan madde 6.2 altında yer alırlar. Prob 41, sıcak kısımlara ve temas riski taşıyan komponentlere erişime karşı korumanın denenmesinde kullanılır; Prob 43 ise IP sınıflandırma deneyleri içindeki erişim riski değerlendirmesine hizmet eder. Boyut ve toleransları o şekillerde sabittir; deney planı bunları katalog özetinden değil, doğrudan oradan almalıdır.

Tek prob, birden çok standart

Ürün standartları erişim deneyini nadiren soyut biçimde ister; çoğu, belirli bir probu madde ya da şekil numarasıyla çağırır. Prob 11, EN 60335-1 ve bölüm 2 standartlarında tekrar tekrar geçer. Mafsallı parmak, EN/IEC 60950-1 gibi bilişim ekipmanı dönemine ait belgelerde görünür; alet erişim pimlerini ise hâlâ pek çok yürürlükteki dokümanın atıf verdiği eski ses-görüntü ve bilişim güvenlik standartları, IEC 60065 ile IEC 60950 çağırır. UL standartları birkaç probu kendi şekil numaralarıyla yansıtır; ISO 20653 de seti otomotiv tarafına taşır. Pratikte bunun anlamı şu: tek bir fiziksel prob pek çok deney planına hizmet edebilir, ama şekil numarası, uygulama koşulları ve kabul kriteri her zaman fiilen çağrılan standarttan gelir. Özetini değil, o standardı okuyun.

Erişim doğrulaması planlarken

Deneyin pürüzsüz geçip geçmeyeceğini birkaç nokta belirler:

• Prob kataloğundan değil, ürün standardından başlayın. Probu madde ve şekil numarasıyla tanımlayan odur. Sette mükerrer çaplar var (2,5 mm hem Prob C'de hem Prob 31'de); probun gerçek kimliği madde atıfıdır.
• Kuvveti şartnamenin parçası sayın. Prob A 50 N ile uygulanır; Prob 11'in kuvveti 10 N–75 N arasında ayarlanır ve değer deney şartnamesinden alınır. Dokümanınızda kuvvet yazmıyorsa sayı standarttadır; tezgâh başında seçilmez.
• Kapsamlılığa süre ayırın. Erişim deneyi, erişilebilir her açıklığın makul her yönden yoklanması demektir. Bol havalandırma açıklıklı, çok ek yerli bir muhafazada bu iş, deney planındaki tek satırın ima ettiğinden uzun sürer.
• Temasın nasıl algılanacağına karar verin. Standart, probun tehlikeli kısma değip değmediğini gösteren bir sinyal devresi öngörür; bu göstergenin nasıl kurulacağı ve neyin temas sayılacağı deney planında yazmalıdır.
• Proba ölçüm aleti muamelesi yapın. Sonucu laboratuvarlar arasında taşınabilir kılan şey sabit geometri ve toleranslardır; probun kimliği ve kalibrasyon durumu, sonucun yanında deney kaydına girmelidir.

ULMEKA'nın yeri

ULMEKA, IEC 61032'de tanımlanan erişim ve nesne problarını standardın gerektirdiği geometri ve uygulama kuvvetlerine uygun olarak tasarlar ve üretir. Problar tek tek ya da komple IEC 60529 prob seti (A, B, C, D, 11, 41 ve 43) olarak temin edilebilir; katalog dışına çıkan ihtiyaçlar (özel prob varyantları, belirli deney konfigürasyonları gibi) teklif aşamasında netleştirilir. Bir ürün ekibi için başlangıç noktası çoğunlukla ürün standardının çağırdığı probların listesinden ibarettir; o liste bir kez çıktığında seçim büyük ölçüde kendiliğinden yapılır.